Etap Melide – Arzúa to 14 km na Camino Francés – i jeden z najbardziej klimatycznych krótkich odcinków całego Camino de Santiago. Trasa prowadzi przez lasy eukaliptusowe, wioski ze średniowiecznymi kościołami i kończy się przy albergue w Ribadiso da Baixo – jednym z najpiękniejszych na całym szlaku, przy rzece Iso. Do Santiago zostaje stąd 39 km.
Jeśli idziesz Camino Primitivo i dotarłeś do Melide etapem z Ferreira – właśnie wchodzisz na Camino Francés. W Melide, przy kościele San Pedro, oba szlaki łączą się w jedno. Od tej chwili przez ostatnie 53 km do Santiago idziesz razem z pielgrzymami, którzy przyszli z Saint-Jean-Pied-de-Port, z Sarrii, z Ponteferrady. Po dniach pustych dróg galicyjskich nagle jesteś w tłumie. To niesamowite spotkanie – i dla wielu Primitiweros ważny moment szlaku.
Pełny przewodnik po Camino Primitivo od Oviedo: Camino Primitivo – kompletny przewodnik.
Jeśli idziesz Camino Francés – w Melide dołączają do ciebie pielgrzymi Camino Primitivo (najstarszego szlaku do Santiago, prowadzącego z Oviedo przez góry Asturii) oraz pielgrzymi Camino del Norte (szlak nadatlantycki). Ci, których teraz mijasz lub których mijają ciebie, przyszli z zupełnie innych kierunków i przez zupełnie inne krajobrazy. Warto zapytać – każdy ma inną historię ostatnich 10-14 dni.
| Dystans | 14 km |
| Przewyższenie w górę | +260 m |
| Przewyższenie w dół | -320 m |
| Trudność | ★★ Łatwy-średni (2/5) |
| Nawierzchnia | ok. 40% asfalt, 60% ścieżki leśne, drogi gruntowe i kamienne |
| Czas marszu | 3,5-4,5 godziny |
| Start | Melide (ok. 454 m n.p.m.) |
| Meta | Arzúa (ok. 389 m n.p.m.) |
| Do Santiago | 39 km |
| Poprzedni etap (Primitivo) | Etap 11 Camino Primitivo: Ferreira – Melide (28 km) |
| Następny etap | Etap Arzúa – O Pedrouzo (19 km) |
| Wyjazd zorganizowany | Ten etap zobaczysz na Camino Zorganizowanym z nami |
Profil wysokościowy: Teren pofalowany – krótkie podejścia i zejścia przez całą trasę, bez jednego dużego wzniesienia. Największe zejście to wejście do Ribadiso (do rzeki Iso), po którym następuje krótkie podejście do Arzúa. Ogólnie etap jest łatwy i krótki – typowy „dzień odpoczynku” przed finiszem.
Z centrum Melide szlak wychodzi na zachód przez główną ulicę i skręca w kierunku San Martiño. Kilkaset metrów za centrum – kościół Santa María de Melide, romański z XII w. Jeden z lepiej zachowanych kościołów romańskich w okolicach Melide, często pomijany przez pielgrzymów spieszących dalej. Warto wejść – portal romański i XII-wieczna absyda.
Za kościołem szlak wchodzi w lasy eukaliptusowe i prowadzi ścieżkami przez wioski Raido i Parabispo. Gęsty las, cień, ziemiste ścieżki – tu Camino Francés zaczyna przypominać Primitivo.
Wioska Boente (km ~5) to ważny punkt odpoczynku – bary, kilka albergue i kościół Santiago de Boente. Romański, z figurą świętego Jakuba w środku – sello dostępne. Przy kościele fontanna z czterema strumieniami i kalwaria – popularne miejsce do chwili modlitwy. Pielgrzymi tradycyjnie zatrzymują się tu przed ostatnim odcinkiem do Ribadiso.
Wioska Castañeda ma historię połączoną bezpośrednio z budową katedry w Santiago. Według tradycji sięgającej średniowiecza – pielgrzymi wyruszający z Triacastela (daleko w górach) brali ze sobą kamień wapienny i nieśli go aż do Castañedy, gdzie stały piece wapienne. Wypalane wapno było następnie transportowane do Santiago i używane jako spoiwo przy budowie katedry. Pielgrzymi dosłownie budowali ją własnymi plecami.
Dziś piece wapienne w Castañedzie są widoczne przy szlaku – historyczny punkt, który wiele osób mija nie wiedząc co to jest.
Zejście do Ribadiso da Baixo przez las i pola to jeden z najpiękniejszych momentów etapu. Wioska leży w dolinie rzeki Iso – kilkanaście kamiennych domów i kultowe albergue.
Albergue de Ribadiso to dawny szpital pielgrzymkowy San Antón (Hospital de Peregrinos), zrehabilitowany jako jedno z najpiękniejszych albergue na całym Camino Francés. Kilka zrewitalizowanych kamiennych domków z tradycyjnymi galicyjskimi kominkami (lareiras), ogród schodzący bezpośrednio do rzeki, ławki nad wodą. Latem pielgrzymi wchodzą do rzeki Iso i moczą nogi – lub kąpią się w całości. Niezależnie od pory roku – zatrzymaj się tu przynajmniej na 20 minut.
Za Ribadiso krótkie podejście do Arzúa przez przedmieścia miasteczka. Wejście przez Avenida de Lugo do centrum. Arzúa jest mniejsze od Melide, ale ma wszystkie potrzebne usługi i kilkanaście albergue.
Romański z XII w., jeden z niewielu kościołów w Melide z zachowanym portalem i absydą z epoki. Turyści idą do San Pedro (przy połączeniu szlaków) – pielgrzymi z czasem wchodzą też do Santa María. Spokojne, nieturyste wnętrze – dobry moment na modlitwę przed dalszą drogą.
Jeden z najbardziej namacalnych śladów średniowiecznej logistyki pielgrzymkowej. Kamień z Triacasteli, pieszy transport przez góry, wypalanie wapna, budowa katedry – cały łańcuch zależności, w którym pielgrzymi byli jednocześnie wiernymi i robotnikami. Symboliczne: pielgrzym niósł kamień, który stał się częścią miejsca, do którego szedł.
Jeden z najstarszych i najpiękniejszych punktów na końcowych etapach Camino Francés. Kamienne domki przy rzece Iso, odrestaurowane ze starannością – każdy z lareirą (galicyjskim kominkiem), bez plastiku i betonu. Ogród z ławkami schodzi do rzeki. W letnie wieczory pełno pielgrzymów przy wodzie – wspólnota, do której tęskni się po powrocie. Sello dostępne w albergue.
Arzúa jest centrum produkcji queso de Arzúa-Ulloa – miękkiego, kremowego sera z denominacją pochodzenia, jednego z najbardziej rozpoznawalnych serów galicyjskich. W każdym barze i sklepie można go kupić – zazwyczaj w małych okrągłych kółkach. Do bocadillo z serem rano – doskonały. Arzúa ma też kościół Santiago przy centrum i kaplicę La Magdalena przy albergue komunalnym – dawny kościół klasztorny z romańskimi korzeniami.
To jeden z najlepiej zaopatrzonych etapów pod względem gastronomii na całym Camino – jesteś na Camino Francés, tu bary i restauracje są co kilka kilometrów.
Albergue de Peregrinos de Arzúa – komunalne, kilkadziesiąt miejsc, przy centrum. Albergue Via Lactea, Albergue Ultreia i kilka innych prywatnych – większość z możliwością rezerwacji online. W lipcu i sierpniu rezerwacja obowiązkowa – na Camino Francés albergue zapełniają się do południa. Arzúa ma też kilka pensjonatów i hoteli dla szukających pokoju prywatnego.
Ribadiso da Baixo (2 km przed Arzúa) – albergue San Antón przy rzece – dla tych, którzy chcą nocleg przy wodzie i wyjść rano wcześniej niż z centrum Arzúa. Popularne, ale mniej miejsc niż w Arzúa.
Krótki etap – zostań dłużej w Melide lub Ribadiso. 14 km to 3,5 godziny marszu. Jeśli wyjdziesz o 8:00, w Arzúa jesteś przed południem. To dobry dzień na dłuższą przerwę przy rzece w Ribadiso, spacer po Arzúa i wczesny odpoczynek przed ostatnimi dwoma dniami do Santiago.
Ser z Arzúa na drogę. Kup kawałek queso de Arzúa-Ulloa w którymś ze sklepów – na następny dzień do plecaka. To jeden z najlepszych serów Galicji i ostatnia okazja na zakup bezpośrednio w miejscu produkcji.
Zostały 39 km do Santiago. Po tym etapie: O Pedrouzo (19 km) i Santiago (20 km). Zaplanuj jutro wyjście wcześnie – do O Pedrouzo można wyjść o 7:00 i być tam przed 12:00, ze spokojnym popołudniem przed ostatnim dniem.
← Etap 11 Camino Primitivo: Ferreira – Melide (28 km) | Arzúa – O Pedrouzo (19 km) →
Camino Primitivo – kompletny przewodnik | Wszystkie szlaki MyPielgrzymi
PON – PIĄ: 08:00 – 16:00
SOB: 10:00 – 14:00
NIEDZ: Odpoczywamy. Ty też odpocznij.
Nie wstydź się! Daj nam znać jeśli masz pytania.
